Grebbe, de verdronken stad

Tussen Texel en Wieringen lag ooit een stad die Grebbe heette, ongeveer een half uur gaans ten noorden van het eiland, aan het Amsteldiep. Wie haar bouwde? De Romeinen, zeiden sommigen. Reuzen, zeiden anderen. Ze verdween in een van de grote vloeden uit de oude kronieken. Welke, is niet zeker: Allan noemt 350, 533, 695 of 733.

In latere versies leefden de mensen van Grebbe in weelde en zonde, en strafte de zee hen daarvoor. Het bestaan van de stad werd lang betwist. De berichten van Soeteboom en Valkoog werden niet geloofd. Rutgerus Paludanus en andere oudheidkundigen meenden die twijfel weg te nemen. Allan las in een verhandeling dat de brieven van Nicolaas Witsen aan zijn vriend Gijsbert Luber veel nieuwe berichten over de stad bevatten.

Volgens die berichten was er in 1710 nog veel muurwerk. Rond het midden van de zeventiende eeuw was er al veel tufsteen opgehaald, met kaagschepen naar de cementmolens van Amsterdam. Witsen hoorde dat er veel beeldwerk was gevonden, maar niemand met kennis van zaken had de muren gezien, en later gevonden stenen waren beschadigd. Volgens hem was de stad ommuurd, aan de noordkant helemaal en aan de west- en oostkant ten dele onder het zand. Aan de zuidkant lagen sporen van een gracht voor de muur, met twee uitwateringen, en de grondslagen van een groot vrijstaand gebouw met een voorhof. De muur daaromheen was 300 voet lang.